Fruitful Writing

Σπληνάκη Δήμητρα

Συνέντευξη στην Σπυροπούλου Κατερίνα

Το ποίημα «Σώπασε» της Σπληνάκη Δήμητρας ξεχώρισε και αναδείχθηκε Ποίημα του Μήνα |Σεπτέμβριος 2025 στο Fruitful Writing. Με γλώσσα λιτή αλλά έντονα συναισθηματική, η ποιήτρια υφαίνει έναν εσωτερικό μονόλογο γεμάτο σιωπή, φόβο και αντίσταση. Μια ψυχή που επιμένει να θυμάται και να διψά για επανάσταση, ακόμη κι όταν όλα γύρω σωπαίνουν.
Με αφορμή τη διάκριση αυτή, η ποιήτρια μάς μιλά για την έμπνευση, τη διαδικασία γραφής και τον κόσμο πίσω από τους στίχους της.

Το ποίημά σας «Σώπασε» μοιάζει με έναν εσωτερικό μονόλογο, μια προσπάθεια να προστατευτεί κάτι πολύτιμο από τον κόσμο. Θυμάστε τη στιγμή ή την αφορμή που σας οδήγησε να το γράψετε;

Το ποίημά μου, όντως, είναι ένας εσωτερικός μονόλογος. Για την ακρίβεια, σε αυτό αποτυπώνεται η ανησυχία που με διακατέχει, βλέποντας την εξέλιξη του κόσμου. Καμιά φορά λέω πως έχω γεννηθεί σε λάθος εποχή. Ξέρεις… ανεξέλεγκτα ερεθίσματα, υπερπροβολή, υπερπροσπάθεια. Αισθάνομαι πως ο κόσμος τρέχει γρηγορότερα από τους ρυθμούς που βαδίζει η ψυχή. Τελικά, σκέφτομαι πως κάθε εποχή συνοδεύεται από κάτι «απειλητικό» για το μέσα μας. Το τρομακτικότερο όλων, είναι η συνειδητοποίηση πως η μεγαλύτερη απειλή όλων είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Αυτό το αχόρταγο ον, που προσπαθώντας να γεμίσει τα κενά της ύπαρξής του, δημιουργεί με απίστευτη άγνοια και δεξιοτεχνία ακόμα περισσότερα.

Η ψυχή στο ποίημα γίνεται σχεδόν πρόσωπο· της μιλάτε, τη μαλώνετε, την αγκαλιάζετε. Τι ρόλο έχει για εσάς αυτή η «ψυχή» στη διαδικασία της γραφής; Είναι συνοδοιπόρος, καθρέφτης ή καταφύγιο;

Η ψυχή στο ποίημα θυμίζει παιδί κρυμμένο. Σκοπός είναι η προστασία της. Και αυτό, ω ναι… συνδέεται ακριβώς με τον φόβο που προηγουμένως περιέγραψα. Φόβο προσαρμογής. Διττή έννοια αν το σκεφτεί κάποιος. Φοβόμαστε για το κατά πόσο θα καταφέρουμε να προσαρμοστούμε ή για το αν τελικά θα το κάνουμε; Γιατί τι είναι, άραγε, επικινδυνότερο; Να μείνουμε παράξενα μοναδικοί ή τρομακτικά όμοιοι;

Στο βιογραφικό σας αναφέρετε πως «όταν γράφω αποσυνδέομα, όμως τελικά συνδέομαι ουσιαστικά με εμένα». Πώς βιώνετε αυτή τη σύνδεση; Είναι κάθαρση, αποκάλυψη ή επανασύνδεση με κάτι που είχε χαθεί;

Θαρρώ πως αυτή η ερώτηση έχει ποικίλες μεταφράσεις. Όταν γράφω, απομονώνομαι, αποσυνδέομαι από τον κόσμο και συνδέομαι βαθύτερα με το μέσα μου. Κι αυτό, μπορώ να το χαρακτηρίσω κάθαρση. Είναι μια εσωτερική επιβεβαίωση πως υπάρχει κάτι δικό μου, κάτι πολύτιμο. Κάτι που τούτη η εποχή δε μαγάρισε, ακόμη. Υπάρχω εγώ. Εγώ, η φωνή, η σκέψη και το συναίσθημά μου. Είναι, νιώθω, μαγικό να μπορείς να εκφράζεσαι. Η γραφή με αφυπνίζει, με συνδέει με όσα καθημερινά ρισκάρω να χάσω, παίζοντας ένα ανώφελο παιχνίδι ανάδειξης του πιο ηττημένου.

Στον στίχο «Σε τούτου εδώ του σκοτεινιασμένου κόσμου τα κουτιά δεν χωρούν μελωδίες» υπάρχει μια δυνατή εικόνα εγκλωβισμού και απώλειας αρμονίας. Τι αντιπροσωπεύουν για εσάς αυτά τα «κουτιά»; Μιλούν για την κοινωνία, τον άνθρωπο ή ίσως για τα όρια που βάζει η ίδια η εποχή μας στην ψυχή;

Αυτός ο στίχος είναι έντονος για εμένα. Αδυνατώ να ξεχωρίσω αν φταίει η εποχή ή τα όρια. Αντιλαμβάνομαι, όμως, πως σε καθένα από αυτά, κοινός παράγοντας είναι ο άνθρωπος. Αυτός που τα δημιουργεί και υπομένει όλα. Δυσκολεύομαι να μας καταλάβω. Λένε πως όσα περισσότερα μαθαίνεις τόσα περισσότερα αντιλαμβάνεσαι πως δε γνωρίζεις. Ενδέχεται, λοιπόν, όσα περισσότερα αποκτούμε τόσα περισσότερα να αντιλαμβανόμαστε πως μπορούμε να έχουμε. Αποκτούμε ένα φωτεινό, ευρύχωρο σπίτι ερχόμενοι στον κόσμο. Γελούμε, τρέχουμε και τραγουδούμε σε αυτό. Μα τα χρόνια περνούν και οι χώροι γεμίζουν. Ολοένα και λιγότερος χώρος απομένει, κάπως έτσι, για να κινούμαστε ανέμελοι και ελεύθεροι. Κι όταν πια μείνουμε όρθιοι και ακίνητοι σε μια γωνιά, με πράγματα ως το λαιμό στοιβαγμένα, συνειδητοποιούμε πως το φως δε φτάνει πια να μας βρει, πως τελείωσαν τα τραγούδια κι οι χοροί. Πως δεν υπάρχει πια οξυγόνο… Πως το σπίτι μας γέμισε από ένα τεράστιο, αποπνικτικό τίποτα.

Ο κόσμος που περιγράφετε είναι πράγματι «σκοτεινιασμένος», όμως μέσα του παραμένει μια σπίθα, μια ανυπότακτη ψυχή. Πιστεύετε πως η ποίηση μπορεί ακόμη να φωτίζει τέτοιους κόσμους; Κι αν ναι, με ποιο φως το κάνει;

Μα ο κόσμος μπορεί να φωτίσει μονάχα με ένα φως… εκείνο της ψυχής. Πόσο πιο όμορφος θα είναι ο κόσμος μας, όταν καταλάβουμε πως δεν είναι «μας»; Πόσο πιο όμορφοι θα είναι οι άνθρωποι, όταν ανακαλύψουν τη μοναδικότητά τους; Όταν επιτέλους, είναι- πραγματικά- ασφαλείς, να ορίζουν την ύπαρξή τους χωρίς φόβο ή ντροπή; Επιτέλους… πόσο ομορφότερη θα είναι η ζωή αν πάψουμε να πολεμούμε ο ένας τον άλλον, ώσπου να κλείσουμε τα μάτια μας, έχοντας πετάξει από πάνω μας την ευθύνη του να ζούμε! Να συνυπάρχουμε, να συμβιώνουμε! Υπάρχουν πολλές θεωρίες για το πως δημιουργήθηκε ο κόσμος. Το μόνο σίγουρο, όμως, είναι πως εσύ κι εγώ, τώρα, είμαστε εδώ. Και ναι… η ψυχή μου ακόμα ελπίζει πως θα δούμε πόσο πιο ζεστό και ουσιαστικό είναι το «μαζί» από το χώρια.

Η σιωπή στο ποίημά σας δεν μοιάζει με παραίτηση· μοιάζει με προστασία, με εσωτερική δύναμη. Ποια είναι, για εσάς, η διαφορά ανάμεσα στη σιωπή που φοβάται και στη σιωπή που δυναμώνει;

Η σιωπή εδώ μοιάζει περισσότερο με ασπίδα. Αρνούμενη να πω αυτό που θέλουν να ακούσουν, προστατεύω το μέσα μου από σίγουρη καταδίκη και από ένα ξεδιάντροπο ψέμα. Αρνούμαι να υποταχθώ ή να προσποιούμαι την υποταγή μου σε ένα σήμερα που δεν μου ταιριάζει απαραίτητα. Με κρατώ για μένα. Η σιωπή δεν είναι αδυναμία, λοιπόν. Η σιωπή ηχεί και βροντοφωνάζει αποστροφή σε όλα εκείνα που με θέλουν όπως… δεν είμαι.

Προς το τέλος γράφετε: «Διψάς για επανάσταση. Δεν ξεχνάς. Δεν ησυχάζεις.» Οι φράσεις αυτές έχουν ρυθμό, σχεδόν χτύπο καρδιάς. Τι είναι για εσάς η «επανάσταση»; Μια προσωπική αντίσταση, μια εσωτερική διαδρομή ή μια ανάγκη για αλλαγή γύρω μας;

Η επανάσταση είναι μια προσωπική αντίσταση, με ελπίδα αλλαγής. Καλλιεργώ τον εαυτό μου για να φτιάξω τον κόσμο που φαντάζομαι. Για την ώρα, όμως, το πρώτο βήμα είναι να μη με χάσω. Ίσως να το περιέγραφα σαν μια προσωπική ευθύνη. Ευθύνη για όσους ακόμα προβληματίζονται και δεν αφήνονται, να φωτίσουν ένα ακόμα μονοπάτι διαφυγής και εξέλιξης.

Όταν γράφετε, πώς γεννιέται ένα ποίημα; Από μια λέξη, μια εικόνα, μια μνήμη ή από ένα συναίσθημα που ζητά διέξοδο;

Όταν γράφω, όλα ξεκινούν από κάτι ανείπωτο. Κάτι που κλονίζει το μέσα μου. Κάτι που φωνάζει, χωρίς φωνή. Κάτι που ελπίζει να αγγίξει κι άλλες ψυχές για να βρει τη θέση του. Άλλωστε, είναι τόσο μαγικός ο τρόπος που καθένας ερμηνεύει και μεταφράζει την ποίηση.

Υπάρχουν ποιητές ή έργα που νιώθετε πως σας «συνάντησαν» βαθιά και σας επηρέασαν, όχι απαραίτητα στη γραφή σας, αλλά στον τρόπο που αντιλαμβάνεστε τον κόσμο;

Διαβάζοντας αυτήν την ερώτηση, το μυαλό μου ανατρέχει στον Καβάφη και το ποίημα «Όσο μπορείς». Εκείνος ο εξευτελισμός «μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου μες στις πολλές κινήσεις κι ομιλίες», που τελικά κάνουν τη ζωή μας «σα μια ξένη φορτική». Ήταν, θαρρώ, το πρώτο ποίημα που με άγγιξε βαθύτατα. Το συναισθάνθηκα. Πόσο ξένοι μπορούμε να γίνουμε, εγκλωβισμένοι στο ίδιο μας το σώμα;

Πολλές φορές οι αναγνώστες ανακαλύπτουν στα ποιήματα νοήματα που ο δημιουργός δεν είχε σκόπιμα τοποθετήσει. Σας έχει τύχει; Και πώς βιώνετε αυτή τη «δεύτερη ανάγνωση» του έργου σας μέσα από τα μάτια των άλλων;

Αγαπημένη ερώτηση… Ο σκοπός, λοιπόν, που γράφω είναι τούτος, η «δεύτερη ανάγνωση μέσα από τα μάτια των άλλων»! Μόλις οι λέξεις αποτυπωθούν στο χαρτί, παύουν να είναι δικές μου. Κάθε πρόταση που ολοκληρώνεται, σβήνει τη δική μου ερμηνεία και αφήνεται ελεύθερη να ταξιδέψει μέσα σε άλλα σώματα. Είναι το πιο υπέροχο συναίσθημα να ακούω τους ανθρώπους που διαβάζουν κάτι δικό μου, να προβληματίζονται και να το ερμηνεύουν. Μου δίνεται η ευκαιρία να τους γνωρίσω ουσιαστικότερα. Οι διαφορετικοί αυτοί τρόποι που διαβάζεται ένα ποίημα, αναδεικνύουν ένα υπέρτατο πλεονέκτημά ας. Αυτό του να διαφέρουμε…

Η διάκριση του «Σώπασε» από τους αναγνώστες ως ποίημα του μήνα  τι σημαίνει για εσάς; Είναι μια επιβεβαίωση, μια επικοινωνία ή κάτι πιο εσωτερικό;

Η διάκριση του «Σώπασε» είναι μια βαθύτατα συγκινητική στιγμή. Οι συζητήσεις σχετικά με το ποίημα, επιβεβαιώνουν τους λόγους που γράφω. Ήταν, επίσης, ένα γερό, αφυπνιστικό ταρακούνημα. Ο άνθρωπος που με έφερε στο μονοπάτι του blog αυτού και στο φως της δημιουργού του, με κάλεσε για να μου πει συγχαρητήρια, μα εκείνο που ηχεί ακόμη στα αφτιά μου είναι το βροντερό «Πίστεψε στον εαυτό σου». Ταρακουνήθηκε το είναι μου. Μια ευκαιρία που βρέθηκε στον δρόμο μου, για να δώσει φωνή στην ατίθαση ψυχή του «Σώπασε» και να συνοδεύσει μερικές στιγμές όσων το απήλαυσαν διαβάζοντάς το. Ήρθε, μάλλον, η στιγμή να αποδεσμεύσω την ψυχή μου από τη «σιωπή», να την αφήσω να μιλήσει για όνειρα και να χορέψει ελεύθερη, «έτσι περίεργη καθώς είναι»…

«Σώπασε»

Σώπασε ψυχή μου
Σώπασε μη σε ακούσει το μέλλον
και πολλά μου ζητήσει
Φύλαξε τις σκέψεις σου
Μη!
Μη μιλάς για όνειρα
Σε τούτου εδώ
του σκοτεινιασμένου κόσμου τα κουτιά
δε χωρούν μελωδίες
Κάθισε και μη χορεύεις
Μη σε δει κανείς
έτσι περίεργη καθώς είσαι
και πει πως δεν ταιριάζεις
Κι αν κάποιος μπροστά μου σταθεί
Μη φοβάσαι
Με μάτια κενά θα τον κοιτάξω
Μη δει πως υπάρχεις
Μη θυμηθεί
Μη ζηλέψει
Διψάς για επανάσταση
Δεν ξεχνάς
Δεν ησυχάζεις
Μα κοίτα ψυχή μου
Εμείς έχουμε ακόμη
τις στάχτες στα χέρια μας…

🌹 🌹 🌹

💠 Το Fruitful Writing είναι ένας ανεξάρτητος, μη εμπορικός χώρος. Κάθε ποίημα εδώ δημοσιεύεται με αγάπη, φροντίδα και προσωπικό κόστος – σε χρόνο, σκέψη και δημιουργική ενέργεια. Αν βρίσκεις αξία σε αυτό που διαβάζεις, μπορείς να το δείξεις απλά: με ένα like ή με μια κοινοποίηση. Κάθε στήριξη είναι μια ανάσα συνέχειας.